Nieuws

Hier vindt u nieuwsberichten over het project Kapelaan in Oorlogstijd. 

Historische kring ontdekt jeugdfoto's kapelaan Egberts

Leden van de Historische Kring Glanerbrug hebben in het archief van de rooms-katholieke parochie Maria Vlucht in Glanerbrug jeugdfoto’s van kapelaan en later pastoor Theo Egberts ontdekt. 

De foto’s betreffen afbeeldingen van Theo Egberts als baby, scholier en student, vaak met zijn ouders, Bernard en Anna Egberts-Thoma. Zoals de foto van Theo Egberts als peuter voor zijn ouderlijk huis in Doetinchem. Onduidelijk is wie de foto’s heeft gemaakt en wanneer ze zijn gemaakt. Op een klassenfoto van Theo Egberts als kleuter (?) is door een kruisje te achterhalen dat hij op de achterste rij als tweede van rechts staat.

De enige foto met een datering bevond zich in een koker. Het betreft een bezoek aan Lourdes van Theo Egberts en zijn ouders op 13 augustus 1923. Theo Egberts staat op de achterste rij (zevende van rechts) geflankeerd door zijn moeder (links van hem) en iets hoger en wat meer naar rechts zijn vader.

Op de groepsfoto met (afgestudeerde?) priesterstudenten zit Theo Egberts op de voorste rij (derde van rechts), geflankeerd door zijn moeder (links) en vader (rechts).

Een bijzondere foto is die van (waarschijnlijk) inmiddels pastoor Egberts bij een diep gat. Uit getuigenissen uit de parochies waar hij pastoor werd, in Emmer-Compascuum en Glanerbrug, bleek dat graven voor hem een vorm van ontspanning was. “Ik doe dit om in beweging te blijven”, was zijn antwoord op een vraag van een parochiaan in Glanerbrug.

Secretaris Joop Kwakman van de Historische Kring Glanerbrug vindt het doodzonde dat de foto’s nu pas zijn gevonden en dat ze niet beschikbaar waren voor het boek Kapelaan in oorlogstijd|Dagboek van Theo Egberts.

 

Kapelaan in oorlogstijd brengt Utrechtse oorlogsevacués en Twentse gastgezinnen weer even bij elkaar

Op zaterdag 28 augustus vond in Utrecht de officiële presentatie plaats van het boek Kapelaan in oorlogstijd |Dagboek van Theo Egberts. Dit gebeurde in aanwezigheid van alle mensen die aan het boek hebben meegewerkt. Zoals de Utrechtse kinderen die in 1945 de laatste oorlogsmaanden in Twente doorbrachten. Ook aanwezig waren vertegenwoordigers van de Twentse gastgezinnen die de evacués opvingen als waren het hun eigen kinderen. Zoals de Utrechtse kinderen Jan en Nelly Linssen (links op de foto) of de zoon (rechts op de foto) van Jan en Sien Koopmans uit Tubbergen.

De bijeenkomst vond plaats in de gymzaal van de Gertrudisschool, een historisch gezien betekenisvolle plek. Hier onder andere hadden de geestelijken van de Gertrudisparochie in 1944 een gaarkeuken voor kinderen opgezet.

 

Christa van Hees, zelf geboren en opgegroeid in de Rivierenwijk, hield een inleiding over de totstandkoming van het project. Aan de integrale weergave van het oorlogsdagboek voegde ze een geschreven portret toe van Theo Egberts en zijn mede-kapelaans. Daarnaast interviewde ze voormalige oorlogsevacués en de kinderen van de Twentse gezinnen die ze opvingen. Voor het portret van Theo Egberts sprak ze onder andere met oud-parochianen uit Utrecht, Emmer-Compascuum (de eerste pastoorspost) en Glanerbrug (de laatste pastoorspost) en oud-collega’s van Theo Egberts.

Een apart verhaal wijdde ze aan de rol van het Utrechtse transportbedrijf Jongerius. Dat vervulde een sleutelrol bij de voedselinzamelingen die Theo Egberts en zijn mede-kapelaan Bernard Koopmans in Twente hielden. Hoewel het bedrijf voor de Duitsers werkte, was het achter de schermen een broeihaard van verzet. Directeur Nico (Co) Jongerius speelde daarin een belangrijke rol. Die ging zelfs zover, dat toen een van de werknemers ontdekte dat er in het bedrijf Duitse torpedo’s lagen opgeslagen om in Nijmegen tegen de geallieerden te worden ingezet, Nico Jongerius de Engelsen vroeg om zijn bedrijf te bombarderen, vertelde zijn kleindochter Maike van der Donk (met zalmroze bloes) zaterdag.

Eerste exemplaren werden uitgereikt aan Joop van den Tempel (oud-archivaris Gertrudisparochie), Jan en Nelly Linssen en Ietje Coenen-Van Woudenberg (oorlogsevacués), Jan Koopmans (jongste zoon van gastgezin Jan en Sien Koopmans uit Tubbergen), Joop Kwakman en Koos van Dijk (oud-parochianen Glanerbrug), Ben Hemmer (jongste zoon van Hein en Dika Hemmer uit Geesteren), Maike van der Donk (kleindochter Co Jongerius), Ton Fonville (archivaris en sleutelbewaarder Gertrudisparochie) en Walther van der Does de Willlebois (Ridderschap van Utrecht, een van de vijf donateurs).

De dag ervoor hadden Theo Kamphuis (archivaris in Glanerbrug), oud-collega Wim Standaart, Joh Heine (oud-parochiaan in Emmer-Compascuum) en Benno Masselink (Glanerbrug) en Johan en Will Terwee uit Geesteren hun eerste exemplaar al ontvangen.

Bloemen waren er voor eindredacteur Mirjam Scholten en vormgever Nico Dielen die tal van complimenten kreeg voor het mooi verzorgde en prachtig vormgegeven boek.

Burgemeester Enschede ontvangt eerste exemplaar van Kapelaan in oorlogstijd

Burgemeester Onno van Veldhuizen heeft vrijdag 27 augustus bij boekhandel Broekhuis in Enschede uit handen van de auteur het eerste exemplaar in ontvangst genomen van het boek Kapelaan in oorlogstijd |Dagboek van Theo Egberts. Christa van Hees hield een inleiding over het boek en burgemeester Van Veldhuizen las een aantal fragmenten voor.

Burgemeester Van Veldhuizen reikte daarna een exemplaar uit van het boek aan Theo Kamphuis uit Glanerbrug. Het was Theo Kamphuis die samen met zijn collega-archivaris wijlen Antoon Visschedijke in 2001 tijdens een opruimactie het originele oorlogsdagboek van Theo Egberts vond.

Theo Egberts werd in 1906 in Enschede geboren en was van 1939 tot 1949 kapelaan in de Gertrudisparochie in Utrecht. Op 17 november begon hij met zijn oorlogsdagboek dat loopt tot en met 13 mei 1945. Na zijn Utrechtse periode werd Theo Egberts pastoor in Emmer-Compascuum en in 1962 in de parochie Maria Vlucht in Glanerbrug (gemeente Enschede). Daar overleed de populaire pastoor in 1975.

Ruim 45 jaar later ontdekten Antoon Visschedijke en Theo Kamphuis het originele (getypte) dagboek. Vanwege het grote belang voor de Utrechtse Gertrudisparochie werd het dagboek overgedragen aan de Utrechtse parochie. Begin 2021 bij de research die auteur Christa van Hees deed, bleek dat het om een kopie ging. In april 2021 werd het originele dagboek voor de tweede keer ontdekt door Theo Kamphuis.

De overhandiging van het boek aan burgemeester Van Veldhuizen betekende de start van de verkoop van het boek.

 

Steun van vijf fondsen voor uitgave dagboek kapelaan Egberts

Het boek Kapelaan in oorlogstijd | Dagboek van Theo Egberts is mogelijk geworden dankzij de steun van maar liefst vijf fondsen. De afgelopen week werd bekend dat de Ridderschap van Utrecht en Stichting mr. Paul de Gruyter de uitgave financieel steunen. Eerder al besloten Stichting Twentsche Courant, de Ridderschap van Overijssel en het Prins Bernard Cultuurfonds tot een bijdrage. Daardoor, maar ook door de medewerking van diverse historische archieven én door de pro deo inzet van auteur en vormgever is de verkoopprijs van het boek slechts € 19,95. Het boek verschijnt eind augustus. Bestel hier je exemplaar.

21 juni 2021

Delen uit dagboek Theo Egberts eerder verschenen in Dagboek van Bertus Koot

Fragmenten uit het dagboek van Kapelaan Egberts zijn eerder gepubliceerd in Dagboek van Bertus Koot – een gewone Utrechtse jongen in een ongewone tijd, eveneens van de hand van Christa van Hees. Bertus Koot(1926-2009) woonde in de Rivierenwijk en behoorde tot de Gertrudisparochie. In januari 1945 moesten alle mannen tussen de 16 en 40 jaar oud zich melden, in de praktijk om voor de bezetter te gaan werken. Bertus Koot besloot onder te duiken in zijn eigen ouderlijk huis aan de Merwedekade in Utrecht.

Bertus Koot hield een dagboek bij van 1 januari 1945 tot en met 3 mei 1945 en voorzag dat van tientallen tekeningen. Het werd pas na zijn dood ontdekt. In 2020 bewerkte zijn oudste dochter, Christa van Hees-Koot, het dagboek tot een uitgave, voorzien van een inleiding en een aantal noten. Zij nam onder andere een aantal fragmenten uit het dagboek van kapelaan Egberts op. Schoonzoon Nico Dielen was verantwoordelijk voor de vormgeving.

In zijn dagboek noemt Bertus Koot kapelaan Egberts met naam en toenaam. Op 7 januari schrijft Bertus Koot: “Vandaag heeft kapelaan Egberts gesproken tot de jongeren boven de 17 jaar over de meldingskwestie. Om van het melden af te komen, kan men vrijwillig tekenen voor de Nederlandse arbeidsdienst. Dit is door de aartsbisschop verboden, aldus kapelaan Egberts…..Kapelaan Egberts gaf ons de raad onder te duiken.”

Op 6 januari 2021 schreef het AD\Utrechts Nieuwsblad over het dagboek van Bertus Koot. Het originele dagboek, plus de door zijn dochter bewerkte versie zijn na te slaan in Het Utrechts Archief. De website Traces of War heeft het dagboek bijna integraal gepubliceerd. Bertus Koot, dagboek uit de laatste oorlogsmaanden in Utrecht. – TracesOfWar.nl

15 juni 2021